طرح توجیهی پرورش ماهی قزل آلا به روش مدار بسته

طرح توجیهی پرورش ماهی قزل آلا 

توصیف ماهی قزل آلا :

ماهی قزل‌ آلا، از نوع ماهی‌های سردآبی است و در زیرگروه ماهی‌های آزاد جای می‌گیرد. این ماهی بدنی فشره و دمی بزرگ‌تر از ماهی آزاد دارد.تعداد فلس بین باله چربی و خط جانبی این ماهی، بین ۱۴ تا ۱۹ عدد است. تعداد خارهای اولین کمان آبشش این ماهی نیز بین دو تا پنج عدد است که به شکل شمشیر بوده و در پایین به شکل دکمه درآمده‌اند. حداکثر طول بدن ماهی قزل آلا ۱۴۰ سانتیمتر و وزن آن تقریباً به پنج کیلوگرم می‌رسد.

بچه ماهی قزل آلا را می‌توان در تمام طول سال در مزارع رهاسازی کرد و بهتر است وزن رهاسازی در حدود ۱۰ گرم باشد تا هم دوره پرورش خیلی طولانی نشود و هم تلفات کمتر باشد. (تلفات در وزن زیر ۱۰ گرم بیشتر است). به طور کلی به ازای هفت لیتر در ثانیه می‌توان یک تن ماهی برداشت کرد.

 

چرا پرورش قزل‌آلا در ایران رونق دارد؟

نیاز به مواد پروتئینی سالم و کمبود منابع آبی در ایران باعث شده است بهره‌برداری دو یا چند منظوره از منابع آب همواره مورد توجه قرار گیرد. یکی از این بهره‌برداری‌های چند منظوره نیز پرورش ماهی است و ماهیان پرورشی از لحاظ دامنه تحمل دمایی به دو گروه سردابی و گرمابی تقسیم می‌شوند.

ماهیان سردابی در ۱۸-۱۲ درجه سانتیگراد رشد می‌کنند و دمای بالای ۲۴ درجه موجب تلفات این ماهی می‌شود. همچنین PH مناسب جهت پرورش قزل آلا ۸/۴-۶/۸ است و PHخارج از این محدوده باعث تلفات این ماهی می‌شود. میزان اکسیژن محلول در آب برای پرورش این ماهی نیز، به فاکتورهای متعددی از جمله ارتفاع، دما، شوری و… بستگی دارد ولی در هر حال اکسیژن خروجی نباید کمتر از پنج میلی‌گرم در لیتر باشد. جهت افـــــزایش اکسیژن محلول راه‌های متعدد وجود دارد از جمله استفاده از هواده‌ها که امروزه انواع مختلف داشته و عملکردهای متعدد دارند.

باید در نظر داشت که قزل‌آلا ماهی شکارچی و گوشتخوار است و به همین دلیل شفافیت آب تاثیر به‌سزایی در رشد آن دارد. به عبارت دیگر ماهی باید غذای خود را ببیند تا آن را بخورد. به طور کلی در پرورش قزل آلا شفافیت باید تا کف استخر تامین شده باشد و میزان مواد معلق آن باید کمتر از ۳۰ میلیگرم در لیتر باشد.

 

شرایط پرورش ماهی قزل آلا :

1ـ کمیت آب:

آب محیط زندگی ماهی بوده ومهمترین نقش را درتولیدماهی قزل آلا به عهده دارد. برای تولید هریک تن ماهی قزل آلا به 5الی7 لیتر آب درثانیه نیاز است.

2ـ کیفیت آب:

باهرآبی که قابل استفاده برای زراعت باشد،میتوان به تولیدماهی قزل آلا اقدام کرد.البته هرچه کیفیت آب بهترباشد،همانند کشاورزی راندمان تولید ماهی قزل آلا هم بهترخواهدبود.

3ـ شوری آب:

ماهی قزل آلا درآبهای شیرین وشور قابل پرورش میباشد.این ماهی درشوری آب کمتراز 5گرم درلیتر به نحو احسن پرورش می یابد.

4ـ درجه حرارت آب:

رشد ماهی قزل آلا در دمای بین 6تا 20 درجه سانتیگراد انجام میگیرد.درجه حرارت مناسب برای پرورش ماهی قزل الا 18-12 درجه سانتیگراد است.بهترین میزان تغذیه ورشد این ماهی در دمای 17-12 درجه سانتیگراد است.

5ـ اکسیژن محلول:

میزان مناسب اکسیژن محلول درآب استخر،برای پرورش ماهی قزل آلا باید در حدود 12-8 میلی گرم درلیتر بوده ونباید کمتراز 5میلی گرم باشد.

پرورش ماهی در سیستم مدار بسته (RAS)

یکی از روش های مهم تولید آبزیان بکارگیری فناوری مدار بسته پرورش ماهی (Recirculating Aquaculture System)  است و حدود سه دهه از بکار گیری آنها در اکثر کشورهای اروپایی و در بعضی از کشورهای آسیایی به خصوص در کشورهای ژاپن و دانمارک می گذرد. هدف اصلی در یک سیستم مدار بسته بالا بردن تراکم، یعنی استفاده حداکثر از فضای موجود و استفاده مجدد از آب می باشد. با پالایش مجدد و گردش آن در محیط مدار بسته ی پرورش ماهی با حذف مواد معلق توسط صافی های فیزیکی و نیز تبدیل آمونیاک به نیتریت و نیترات توسط پالایشگرهای زیستی و با هوادهی و یا تزریق اکسیژن توسط راکتورهای مخلوط کن و در نهایت با ضد عفونی کردن آب، آب مصرفی دوباره پالایش شده و مورد استفاده قرار می گیرد.

تنها راه چاره برای تصفیه طولانی مدت و پویا در سیستم های پرورش آبزیان استفاده از یک واحد تصفیه زنده و فعال که بتواند هم زمان با نوسانات تولید، ضایعات نیتروژنی را حذف کند نیاز است. پالایش زیستی آب، روشی است که از طریق آن متابولیت های تولیدی آبزیان از طریق موجودات زنده از محیط حذف می شود.در این میان باکتری ها، جلبک ها و گیاهان در پالایش آب نقش مهمی ایفا می کنند. حذف آمونیاک و تبدیل آن به نیتریت و نیترات توسط باکتری های نیتریت ساز(نیتروزوموناس) و نیترات ساز(نیتروباکترها) در شرایط هوازی صورت می گیرد. حذف آمونیاک از طریق نیتریفیکاسیون در سراسر سیستم صورت می گیرد، اما سطح بالایی از نیتریفیکاسیون بدون وجود بستر باکتریایی امکان پذیر نخواهد بود. بنابراین، کارایی بیوفیلترها، بخشی کلیدی و مهم در یک سیستم مدار بسته ی پرورش ماهی به حساب می آیند. علاوه بر نیتریفیکاسیون، دنیتریفیکاسیون نیز می تواند باعث کاهش نیتروژن آب گردد. گرچه، دنیتریفیکاسیون به عنوان یک راه حل ممکن برای حذف آمونیاک از یک سازگان پرورشی در نظر گرفته می شود، ولی بسیاری از محیط های پرورش آبزیان آن را به کار نمی برند چون روشی اقتصادی نمی باشد. در عمل دنیتریفیکاسیون، نیترات به نیتروژن مولکولی تبدیل می شود و این کار توسط برخی از باکتری ها از قبیل جنس های سودوموناس، اکروموباکتر، باسیلوس، میکروکوکوس و کورینه باکتریوم انجام می شود.

پرورش ماهی قزل آلا

تاریخچه ماهی قزل آلا

با وجود سابقه طولانی پرورش ماهی در استخر, سابقه تكثیر مصنوعی ماهیـان كوتاه است. اولین گام در لقاح مصنوعی به وسیله دانشمند آلمانی لدویك یا وبی (1711-1784)برداشته شد. او از ماهی ماده ونر قزل آلای آماده بصورت جداگانه تخم واسپرم به دست آورد وآن ها را با هم مخلوط كرد كه این اولین لقاح مصنوعی تخم ماهی بود. در مورد ماهیـان پرورشی گرمابـی در سال 1930 مولـدین آماده از محل های تخم ریزی طبیعی صید ولقاح مصنوعی داده شدند. ولی القاء تخم ریزی به مولدین با روش تزریق , در سال 1934 به وسیله زیست شناسان برزیلی آغاز شد و بعد در آسیـا واروپـا وآمریكای شمالی توسعه یافت. 

 

لزوم توجه به تغذیه و رقم بندی قزل آلا 

انتخاب نوع غذا و مقدار جیره روزانه مهمترین اصل در زمینه غذادهی هستند. تعداد دفعات غذادهی نیز بستگی به وزن ماهی دارد. مثلا بچه ماهی حدود ۱۰ گرم تا شش بار در روز و ماهیان پروراری یک تا دو بار در روز غذادهی می‌شوند.در پرورش ماهی تامین غذا بیشترین هزینه تولید را دارد. پس هرچه بتوان در این قسمت مدیریت بهتری اعمال کرد، سودآوری کار بیشتر خواهد شد.

رقم بندی یکی از مهم‌ترین اصول پرورش ماهی قزل‌ آلا است. در رقم‌بندی، پس از مدتی از پرورش ماهی، ماهی‌های کوچک و بزرگ از یکدیگر جدا می‌شوند. چون به دلیل ریز و درشت بودن ماهی و خطا در میانگین وزنی، محاسبه جیره غذایی دقیق نخواهد بود. همچنین ماهی‌های کوچکتر در رقابت غذایی با ماهی‌های بزرگتر موفق نبوده و بنابراین رشد نخواهند کرد یا رشد بسیار کندی خواهند داشت.

 

 

ویژگی‌های کلی ماهی قزل آلا :

بچه ماهی قزل آلا را می‌توان در تمام طول سال در مزارع رهاسازی کرد و بهتر است وزن رهاسازی در حدود ۱۰ گرم باشد تا هم دوره پرورش خیلی طولانی نشود و هم تلفات کمتر باشد. (تلفات در وزن زیر ۱۰ گرم بیشتر است). به طور کلی به ازای هفت لیتر در ثانیه می‌توان یک تن ماهی برداشت کرد.

همچنین به طور کلی به زعم کارشناسان شیلات برای پرورش ماهی قزل آلا، حداقل به یک زمین ۱۰۰ متری احتیاج است.شرایط نسبتا آسان و هزینه کم پرورش قزل آلا باعث شده است که در شمال کشور عده‌ای در خانه‌هایشان اقدام به پرورش و فروش این نوع ماهی کنند.

130 بازدید